زنجان مرکز استان و شهرستان زنجان در شمال غرب ایران و از بزرگ‌ترین شهرهای شمال غرب ایران است؛ زنجان، بیستمین شهر کشور ازلحاظ جمعیت محسوب می‌شود. نام زنجان عربی شده واژه زنگان است. مردم منطقه هنوز هم‌تلفظ زنگان را به کار می‌برند. شهر زنجان در دره زنجان چای از شاخه‌های قزل‌اوزن قرارگرفته و سر راه شوسه و راه‌آهن تهران به تبریز هست. صنایع‌دستیاز قبیل ورشو سازی و نقره‌سازی و ملیله‌کاری و چارق‌دوزی و چاقوسازی و فرش‌بافی (فرش زنجان) آن مشهور است.

نان اردک

یکی از نان های محلی زنجان است که می تواند یکی از سوغاتی های زنجان نیز به حساب آید. این نان ساده و خوشمزه یکی از نان ‌های پرطرفدار مردم این شهر به حساب می ‌آید. البته اگر کمی اهل آشپزی داشته باشید یک دستور پخت خوب از آشپزهای زنجانی می تواند بهترین سوغاتی باشد تا هروقت که دلتان خواست برای خودتان نان اردک بپزید.

شیرینی شستی

یکی دیگر از سوغاتی‌های خوشمزه زنجان شیرینی شستی است. در نوروز از این نوع شیرینی استقبال زیادی می‌شود و بانوان زنجانی نیز در خانه و کارگاه‌هایشان از آن درست می‌کنند. معروف‌ترین شیرینی زنجان در بین تمام خوراکی‌های شیرینش، شیرینی شستی است. همان‌طور که از اسم شیرینی پیداست با انگشتان دست بخصوص شست حفره‌ای در میان خمیرمایه گرد ایجاد می‌کنند و سپس میان آن را از مربا، عسل، شیره انگور یا خرما و … پر می‌کنند تا طعم بی‌نظیری به خود بگیرد و آن را در مغر پسته و بادام می‌غلتانند تا به گونه‌های مختلف پسته‌ای، بادامی، کنجدی و … تبدیل شود.

نان برنجی

برای تهیه این مورد از سوغاتی های زنجان از آرد برنج، آب، پودر قند، تخم مرغ، گلاب، روغن کرمانشاهی یا کره و تخم خرفه اضافه می کنند.

چاقوسازی

از معروف‌ترین صنایع‌دستی زنجان ساخت چاقو است که در سطح کشور شهرت بسیاری دارد. این هنر به مدت‌ها پیش بازمی‌گردد که نسل به نسل، به هنرمندان معاصر انتقال‌یافته است. باوجود وارد شدن ابزارهایی برای ساخت چاقو از زحمت هنرمندان این عرصه کاسته شده است و همچنان کیفیت بالایی دارد. چون در ساخت چاقو قدرت بدنی زیادی بکار گرفته می‌شود، معمولاً جوانان مشغول این کار هستند و استادکاران قدیمی به آموزش می‌پردازند. چاقوها معمولاً از فولاد استیل محکم و ضدزنگ درست می‌شوند که بعد از اجرای عملیاتی همچون چکش‌کاری و حرارت دادن به فلز سختی تبدیل می‌شوند و بر برش و تیز بودن چاقو مؤثر است. تناسب، ظرافت، قدرت دربرش و نحوه‌ی آبکاری فلز ازجمله مشخصات برجسته چاقوی زنجان است.

چاروق دوزی

چاروق نوعی پاپوش است که از روزگاران قدیم مورد استفاده قرار می گرفت و در شکل های مختلفی ساخته  میشود. در آن زمان بیشتر آن از چرم درست می شد.  امروزه نوعی پاپوش در زنجان با نام چاروق با نوکی عقابی و برگشته تولید می شود که بدون بند و تسمه است. در تهیه این نوع چاروق از چرم قرمز استفاده می شود و به دلیل شکل خاص و ظریفش توسط بانوان شهر به عنوان روفرشی مورد استفاده قرار می گیرد. چند سالی است که به صورت نعلین و پانه دار ساخته می‌شود و فقط کف آن از چرم و رویه آن برنگ های مختلف از نخ های ابریشمی و سیم گلابتون بافته و تزئین می ‌شود.

مسگری

در میان صنایع‌دستی مرتبط با فلزات، مسگری، قدیمی‌ترین صنعت است به این دلیل که مس، اولین فلزی بود که بشر کشف کرد و بعد از سنگ و گل برای رفع نیازهایش از آن استفاده کرد. مس، به‌صورت خالص در طبیعت وجود داشت، استخراجش ساده بود و علاوه بر استحکام لازم، بسیار انعطاف‌پذیر بود. همین عوامل باعث شد که مس تا مدت‌ها به‌عنوان کاربردی‌ترین فلز شناخته شود. امروزه ظروف مسی کهن تقریباً در هر موزه‌ای دیده می‌شوند.

صنعت مسگری در ایران سابقه‌ای درخشان دارد. رواج این صنعت در ایران به‌گونه‌ای بوده است که در مناطقی که مسگری رونق داشته، یا مسگرها بازاری جداگانه داشته‌اند یا قسمتی از بازار آن شهر متعلق به مسگرها بوده است. مس‌گری در زنجان قبل از دوره‌ی سلجوقیان وجود داشته اما رونق و رشد آن مربوط به دوران سلجوقیان و سپس ایلخانان بوده است. تولیدات مسی مناطق مختلف، شناسه‌هایی دارند که مختص به همان منطقه است. ویژگی و وجه تمایز تولیدات مسی زنجان، ایجاد نقوش به روش کنده‌کاری است. امروزه در زنجان انواع ظروف مسی کاربردی و تزیینی در اندازه‌های بزرگ و کوچک تولید می‌شوند که علاوه بر بازارهای استان، در مناطق دیگر کشور نیز به فروش می‌رسند. در سال‌های اخیر به دلیل آگاهی بیشتر مردم نسبت به مزیت پخت‌وپز در ظروف مسی در مقایسه با سایر ظروف، تولید ظروف مسی از رونق خوبی برخوردار شده است.

قالیبافی

زنجان اگرچه یکی از مراکز مهم قالی بافی ایران است، اما نامش آنگونه که باید در این فهرست نمایان نشده و تولیدات استان در قالب نام های دیگر به فروش می رسد. به همین علت  نیازمند بذل توجه مسئولین در این زمینه است. به هرحال قالی های زنجان از کیفیت بسیار خوب و تنوع منحصربفردی برخوردار هستند و می توان از آن ها در میان سوغاتی های زنجان نام برد.